"HẰNG" HAY "HÀNG"?

Hẳn nhiều người cho rằng, những cặp từ hằng ngày - hàng ngày, hằng tuần - hàng tuần, hằng tháng - hàng tháng, hằng năm - hàng năm… là một. Cho nên, không ít người dùng lẫn lộn những cặp từ này.

Vì gần âm nên những cặp từ trên thường xuyên bị nhầm lẫn. Thật ra, đây là những cặp từ khác nhau. Hai yếu tố “hằng”, “hàng” quy định sự khác nhau này. 

NHỮNG NĂM HỢI ĐÁNG NHỚ...

"CẢM ƠN" VÀ "CÁM ƠN"

Đây là hai từ quen thuộc, có cùng nghĩa, cùng cách sử dụng và được dùng rất phổ biến trong tiếng Việt. Tuy nhiên, một số người tỏ ra thận trọng, băn khoăn, liệu chúng là hai từ khác nhau hay chỉ là một ?

Câu trả lời là một. Cả “cảm ơn” lẫn “cám ơn” đều có cùng nguồn gốc Hán, bắt nguồn từ hai chữ tiếng Hán mà âm Hán Việt của nó là “cảm ân”. 

"CƯỠNG HÔN" HAY "SÀM SỠ"?

Vài tuần gần đây, do một số vụ việc, từ “cưỡng hôn” được dùng khá nhiều và dùng… sai, chủ yếu là trong ngôn ngữ báo chí. Chẳng hạn, báo Tuổi Trẻ điện tử ngày 18.3.2019 đưa tin “Cưỡng hôn nữ sinh trong thang máy, bị phạt… 200.000 đồng”, báo Giáo Dục & Thời Đại điện tử ngày 16.3.2019 có bài “Đối tượng cưỡng hôn nữ sinh trong thang máy không đến xin lỗi”.

"PHẢN ÁNH" HAY "PHẢN ẢNH" ?

Đây là hai từ khác nhau hay chỉ một từ và biến âm của nó? Nếu không rõ nghĩa gốc, sẽ không dễ để trả lời. Thực tế, không ít người đã dùng lẫn lộn vì cho rằng chúng là một.

Ai cũng biết, nghĩa được sử dụng của cả “phản ánh” và “phản ảnh” đều là “tái hiện lại”. Vậy thì, trong hai từ trên, từ nào có nghĩa gốc phù hợp với nghĩa này sẽ là từ đúng.

ĐÌNH LÀNG AN VĨNH - MINH CHỨNG HÙNG HỒN VỀ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

Đình làng An Vĩnh là di tích lịch sử đặc biệt của huyện đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), một trong những minh chứng hùng hồn góp phần khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Đình tọa lạc ở làng An Vĩnh thuộc xã An Vinh, huyện Lý Sơn. Đây là một trong những ngôi đình có niên đại sớm nhất ở Quảng Ngãi. Theo các văn bản chữ Hán hiện còn lưu giữ tại Lý Sơn, đình được xây dựng vào cuối thế kỷ 18. Ban đầu, đình được dựng bằng cột gỗ, vách đất, mái lợp tranh.

"PHÂN BỐ" VÀ "PHÂN BỔ"

Không ít người nhầm lẫn hai từ trên là một vì cho rằng chúng là hiện tượng đọc lệch âm của nhau. Thật ra, đây là hai từ hoàn toàn khác nhau, không chỉ ở âm đọc mà còn ở cả ý nghĩa. Chính hai yếu tố “bố” và “bổ” quy định sự khác nhau này.

Cả “phân bố” lẫn “phân bổ” đều là những từ Việt gốc Hán và có chung nghĩa ở yếu tố “phân”. Trong tiếng Hán, chữ “phân” (trong hai từ trên) thuộc bộ đao (con dao), có nghĩa là “cắt ra, chia ra”. Trong tiếng Việt, có nhiều từ mang yếu tố “phân” này như: phân li (chia lìa), phân loại (chia ra các loại khác nhau), phân phát (chia ra từng phần rồi phát cho), phân ưu (chia buồn)…

"GAN DẠ" VÀ "CAN ĐẢM"

Ai cũng biết, đây là hai từ cùng nghĩa, đều chỉ tinh thần không lùi bước trước hiểm nguy, gian khổ. Nhưng sẽ thú vị hơn nếu ta biết, hai từ này có cùng một phương thức tạo từ: lấy bộ phận cơ thể để gọi tên cho phẩm chất tinh thần.

“Can đảm” là một từ Việt gốc Hán, trong đó, “can” là “lá gan”, “đảm” là “mật, túi mật”. Trong tư duy ngôn ngữ của người Hán, cũng như “can trường” (đối dịch trong tiếng Việt là “gan ruột”), “can đảm” được dùng để chỉ “nỗi lòng”. Cho nên, mới có thành ngữ “phi can lịch đảm” (phơi gan rạch mật), hàm ý bày tỏ hết nỗi lòng cho người khác hiểu.

THĂM QUÊ HƯƠNG CÁCH MẠNG CHIÊN ĐÀN

Chiên Đàn là địa danh nổi tiếng ở tỉnh Quảng Nam, thuộc xã Tam Đàn (huyện Phú Ninh), gần sát thành phố trẻ Tam Kỳ. Làng Chiên Đàn không chỉ được biết đến với nhiều di tích nổi tiếng mà còn là một trong vùng đất có truyền thống cách mạng hào hùng ở xứ Quảng.